Ceramiczny Szlak Ulicy Nawrot

[PL] Jeśli myślimy o dynamicznym rozwoju Łodzi w XIX wieku, to ulica Nawrot jest miejscem, które rosło w swojej historii – dosłownie – na drożdżach. Chodzi tu oczywiście o liczne piekarnie, cukiernie, sklepy z pieczywem. Część z nich posiada do dzisiaj status miejsc legendarnych.  To właśnie nieistniejącym piekarniom i piekarzom stąd poświęcona jest instalacja przy Nawrot 1a. Ich właściciele (wraz z adresem swoich zakładów) zostali wymienieni na płytkach otaczających centralne pole kompozycji.  Pierwsza po sąsiedzku (Nawrot 3) znajdowała się piekarnia Franciszka Michla . Michel zorganizował ją ok 1900 r. na posesji swojego teścia – piekarza Franciszka Kindermana. Po śmierci Michla pod koniec lat 30. zakład prowadził Alfred Zippel (Cyppel) . Po II wojnie światowej znajdowała się tu piekarnia wojskowa , a następnie zakłady Łódzkie Zakłady Przemysłu Piekarniczego nr 4 .  Piekarnia Józefa Tomali , mieszcząca się od końca lat 30. przy Nawrot 14. Miejsce szczególnie popularne w...

[PL]  Prywatna cerkiew Rosjanie pojawili się w Łodzi jako mieszkańcy w połowie XIX wieku. Stało się to widoczne m.in. za sprawą wojska, które stacjonowało w mieście na stałe od 1863 r. Przez dwadzieścia lat miejscem, które spełniało funkcję lokalnej cerkwi, było prywatne mieszkanie przy ul. Nawrot 2, należące do emerytowanego wojskowego – feldfebla Andriejewa. Dopiero w 1884 r. Łódź uzyskała świątynię prawosławną z prawdziwego zdarzenia, którą stała się nowo wybudowana cerkiew pw. św. Aleksandra Newskiego przy dzisiejszej ul. Kilińskiego. Druebinowie & Medycy Małżeństwo Szymona (1868-1940) i Leokadii Druebin (1895-1945) zamieszkiwało kamienicę do 1940 r. Doktor Druebin był żydowskim lekarzem i pochodził z terenów dzisiejszej Litwy. Wraz z doktorem Mieczysławem Kaufmanem założył klinikę ginekologiczną przy ul. 6 Sierpnia 15/17, która prowadził do 1939 r. Jego żona Leokadia (z domu Boczek) była polską pielęgniarką. Podczas wojny oboje trafili do łódzkiego getta. Po śmierci m...

Tablica przy ul. Nawrot 2 została zamówiona przez działający od 2026 r. koncept gastronomiczny " Mama - sernik & kruszonka " specjalizujący się w sernikach baskijskich z szerokim garniturem dodatków. Wykonana przez Marię Nowakowską instalacja złożona z 70 ręcznie malowanych ceramicznych płytek, nawiązuje do tradycji cukierniczych z ulicy Nawrot. Na szarfach znajdują nazwy popularnych w na przestrzeni ostatnich stu lat tutejszych kawiarni i cukierni, chętnie odwiedzanych przez Łodzian, a także dawnych właścicieli tychże gastronomii. Są to: Nawrot 1 / Piotrkowska 126  • Tadeusz Szaniawski (1890-1967) – „Cukiernia Szwajcarska”. Szaniawski otworzył cukiernię w narożnej kamienicy rodziny Rittów w 1917 roku. Współpracował wcześniej z Aleksandrem Roszkowskim, właścicielem legendarnego lokalu przy ulicy Piotrkowskiej 74. Prowadził też przy głównej ulicy miasta mechaniczną wytwórnię lodów. Klientelę cukierni Szaniawskiego stanowili głównie zamożniejsi mieszkańcy Łodzi.  • Józe...

Ulica Nawrot miała olbrzymie szczęście do nieszablonowych mieszkańców. Znaleźli się wśród nich uznani artyści, utytułowani sportowcy, działacze patriotyczni, zasłużeni wojskowi, sprawni rzemieślnicy, a także wybitni literaci.  Poczet tych ostatnich otwiera postać Joanny Kulmowej, którą upamiętniono w wyjątkowy sposób, nadając jej imię pasażowi łączącemu ulicę Nawrot na wysokości numer 10 z pasażem Schillera, prowadzącym do Piotrkowskiej i Parku Sienkiewicza. Pasaż przebiega przy granicy działki, na której stoi kamienica, niegdyś zamieszkała przez tę wybitną poetkę, prozatorkę, reżyserkę i animatorkę kultury (w tym współzałożycielkę Warszawskiej Opery Kameralnej!).  Postanowiliśmy uczcić jej osobę i dorobek montując na wysokości kamienicy niewielką mozaikę ceramiczną autorstwa Marii Nowakowskiej z motywem… jaskółki. Był to jeden z ulubionych ptaków Kulmowej, pozostający – podobnie jak ona – w ciągłym ruchu.  Warto wiedzieć, że w jej utworach można doliczyć się ponad 30 gat...

 W opracowaniu.

[PL] Posesja przy ul. Nawrot 12 przez ponad sto lat związana była z edukacją. Samotna oficyna, która obecnie pełni funkcje biurowe, to jedyny istniejący budynek dawnej szkoły Karla Weigelta (1870-1942) – pedagoga, właściciela niemieckiej szkoły dla dziewcząt i chłopców, ulokowanej tu w 1909 r.  Podczas I w. św. Weigelt prowadził na posesji progimnazjum niemieckie. Znajdowały się tu dwie oficyny i parterowy oraz drewniany dom frontowy. Po wojnie Weigelt zlikwidował szkołę zostawiając tylko przedszkole froeblowskie, prowadzone wspólnie z drugą żoną – Olgą. Szkoła Powszechna nr 22 została tu przeniesiona w 1919 r. z ul. Średniej 14. Pierwszą kierowniczką placówki przy  ul. Nawrot 12 była Maria Przedpełska. Patronką szkoły została Emilia Plater. Szkoła posiadała swoją drużynę harcerską. W międzywojniu odbywały się tu rów­nież Wieczorowe Kursy Uzupełniające Polskiej Macierzy Szkolnej pod kie­rownictwem Konrada Fiedlera oraz zajęcia publicznej szkoły dokształcającej dla dziewcząt p...