Nawrot 57 - PL - Bolesław Utkin

Ceramiczna instalacja autorstwa Marii Nowakowskiej, umieszczona na elewacji kamienicy przy ul. Nawrot 59, poświęcona jest Bolesławowi Utkinowi – polskiemu artyście plastykowi, dawnemu mieszkańcowi sąsiedniej kamienicy przy ul. Nawrot 57. Powstała w ramach projektu "Bolesław Utkin x Ceramiczny Szlak Ulicy Nawrot" realizowanego dzięki dofinansowaniu z budżetu miasta Łódź.

Bolesław (Borys) Utkin  (1913-1993) urodził się w Moskwie jako syn Jana (Iwana Aleksandrowicza i Marianny z domu Rymarczyk). Ojciec podczas służby w armii carskiej poznał w Polsce swoją przyszłą żonę. Nie dane mu było powrócić z frontu i po I wojnie światowej Utkina wychowywała matka. Rodzina trafiła do Łodzi. Około 1932 roku zamieszkał z matką przy Nawrot 57. W wieku 14 lat Bolesław musiał podjąć pracę zarobkową. Uczył się też rysunku w szkole Dobrowolskiego. Był członkiem PPS- Lewica.  Kształcił się m.in. w Zawodowej Szkole Graficznej nr 10 w Łodzi (mieściła się m.in. przy ul. Nawrot 93), gdzie kierownikiem został Władysław Strzemiński. Był to jeden z punktów zwrotnych w jego twórczości. To wtedy rozwinął swoje zrozumienie neoplastycyzmu i koncepcje: unistyczną Strzemińskiego oraz przestrzenną Katarzyny Kobro. Od 1945 roku studiował na Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych, gdzie wykładał Strzemiński. Po jego zwolnieniu, jako kierownik referatu Powszechnej Spółdzielni Spożywców, Utkin zatrudnił swojego profesora, który znalazł się „na cenzurowanym” u władz i tym samym w trudnej sytuacji życiowej. Pochowany jest wraz z żoną na Starych Powązkach w Warszawie. 

Praca zawodowa, m.in.: 

• 1930-1945 -  jako dekorator w Teatrze Miejskim. 

• 1932-1929 – współpraca z W. Strzemińskim i K. Kobro przy ekspozycji ich dzieł. 

• 1945 – projekty z zakresu informacji wizualnej (wraz z W. Strzemińskim). 

• Od 1946 – konserwacja oraz rekonstrukcja rzeźb (czterech) K. Kobro, udział w rekonstrukcji I Sali Neoplastycznej, projekt i realizacja II Sali Neoplastycznej dla Muzeum Sztuki w Łodzi. 

• 1949-1951 – nauczyciel rysunku w Szkole Przemysłowej Państwowych Zakładów Graficznych i Państwowym Technikum Graficznym dla Dorosłych, kierownik Referatu Graficznego Powszechnej Spółdzielni Spożywców. 

• 1950-1954 – starszy asystent w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej Teatralnej i Telewizyjnej w Łodzi. 

• Od 1955 – projektant i wykonawca kolorystki wystaw w przestrzeni sklepowych, biurowych, przemysłowych (grafika, malarstwo ścienne i przestrzenne, metaloplastyka). 

Laureat nagród za projekt świetlicy spółdzielni „Etykieta” (1960) i czterech wnętrz spółdzielni „Spes” (1961-1962). Twórczość Bolesława Utkina to droga od realizmu do form abstrakcyjnych i wykształcenia własnego stylu. Starał się nadawać swoim dziełom geometryczny i matematyczny porządek. W latach 30. i 40. XX w. malował głównie pejzaże. W późniejszym okresie tworzył kompozycje geometryczne, w tym cykle: 

- „Miasto” – kompozycje przedstawiające elementy planów urbanistycznych przenikających się z pejzażem miejskim, technika mieszana – olej na płótnie i materiały trójwymiarowe 

"Na wielkim zakręcie"

"Ulica Drewnowska"

- „Morski” – przedstawiający dynamikę wiatru i fal, 

"Igraszki wiatru"

"Mewy"

- „Kości” – kompozycje opierające się na kształtach kości, „Kompozycje” – cykl nawiązujący do dzieł Strzemińskiego, w oparciu o autorskie reguły, stanowiące kilkadziesiąt trójwymiarowych prac, zgeometryzowanych reliefów, stworzonych przy użyciu tworzyw oraz marginalnym użyciem koloru.

Kompozycje: 

"Księga tablic" upamiętniająca artystę na kamienicy przy ul. Nawrot 59.